دانشجویان موسسه آموزش عالی فارابی

سازمان تیم محور: راهنمای عملی برای تحول سازمانی

                          سازمان تیم محور

نویسندگان: مایکل- اٍ- وست و لین مارکی ویکز
مترجم: دکتر اسماعیل مردانی گیوی
زمان چاپ: چاپ اول پاییز
87

١. شناسه کتاب
کتاب سازمان تیم محور دارای یک پیشگفتار، یک مقدمه، هفت فصل، فهرست واژگان انگلیسی به فارسی در دویست و هفتاد صفحه چاپ و منتشره شده است. همچنین این کتاب حاوی لوح فشرده‌ای است که در آن پرسشنامه‌ها و جداول و راهنمای ارزیابی پرسشنامه‌ها ارایه شده است.

2. پنجره کتاب
زندگی، کار و ایفای نقش در جامعة انسانی به مفهوم همکاری با دیگران است. انسان‌ها هویت فردی و جمعی خود را در گروه‌ها و سازمان‌ها ابراز می‌کنند. تجارب مشترک زندگی و کار، انسان‌ها را به یکدیگر پیوند می‌دهد. لازمة پاسخگویی به نیازهای جدید، کار توام با همیاری در تیم‌ها را به امری حیاتی و کاملاً چالشی تبدیل کرده است. پاسخ به فشارهای بازار جهانی، مستلزم سازمان‌هایی با ساختارهای ارگانیک و معطف‌تر است. در چنین سازمان‌هایی تیم‌های توسعه یافته، بازاریابی محصولات، حل مسائل تولید و تدوین استراتژی شرکت و تکمیل وظایف سازمان را برعهده می‌گیرند. از این رو تیم‌ها و نه لزوماً افراد، به صورت روزافزونی، به عنوان سنگ بنای اصلی سازمان‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند.

3. مقدمه
کتاب سازمان تیم محور بر در پِی چگونگی ایجاد تیم‌های موثر نیست، بلکه بیش‌تر به سازمان‌هایی که براساس ساختار تیمی شکل گرفته‌اند، می‌پردازد. علت این امر آن است که ادبیات موجود در حوزة ایجاد سازمان‌های تیم محور، بسیار اندک است و این کتاب سعی دارد چگونگی ایجاد چنین سازمان‌هایی را با استفاده از تجارب عملی گران بهای نویسندگانش در طی بیش از بیست سال ارایه خدمات مشاوره‌ای در سازمان‌های مختلف، به خوانندگان خود عرضه نماید. این نوشته سنتزی است از دانش، دربارة چگونگی ایجاد سازمان‌های تیم محور و نه فرد محور، با تمرکز روشن بر روی فرایندهای روانشناختی و اجتماعی و ظهور و بروز روابطی که می‌تواند تسهیل کننده یا مانع ایجاد کار موفق تیم محور، در سازمان باشد.

4. محتوای کتاب:

1-4- دیباچه‌ای بر سازمان‌های تیم محور، نخستین فصل این کتاب است.
در این فصل شش مرحله اصلی چگونگی پی‌ریزی کار تیم محور در یک سازمان، هدف‌ها و فعالیت‌های هر یک از مراحل تشریح و مواد و ابزارهای حمایتی مناسب برای انجام آن‌ها ارایه شده است. این شش مرحله، موضوع فصل‌های دوم تا هفتم کتاب را تشکیل می‌دهند. در این فصل مدل شش مرحله‌ای پی‌ریزی کار تیم محور در سازمان به عنوان نقشه راه در سفری است که در آن مراحل بسیار مهمی وجود دارد. همچنین در این فصل مهم‌ترین گام‌ها در فرایند استقرار کار تیمی و مدت مورد نیاز برای انجام هر یک از این گام‌ها و نیز هدف فعالیت‌ها در هر گام به روشنی بیان شده است.
استقرار کار تیمی و ایجاد سازمان تیم محور، یک کار فوری نیست و مستلزم تغییرات عمیق و گسترده در یک سازمان بوده و انجام آن زمان بَر است. لازمة استقرار کار تیم محور در سازمان، تغییر ساختار، تغییر روش انجام کار افراد با یکدیگر، تغییر در شیوة تسهیم اطلاعات و تصمیم‌گیری است. همچنین کار کردن در تیم‌ها، به دانش، مهارت و نگرش متفاوتی نیازمند است.
مفهوم رهبری در این فرایند تحول، مستلزم بررسی دقیق نقشه راه قبل از آغاز این سفر پرمخاطره است. رهبر فرایند تغییر باید از حمایت و اعتماد تیم مدیریت ارشد در سازمان برخوردار باشد. او باید اختلاف، مقاومت و ناملایماتی را که همراه چنین تغییر عمده‌ای در سازمان است، تحمل کرده و آن‌ها را مدیریت کند. رهبر تغییرات باید دارای چشم‌اندازی مثبت و استوار از ارزش‌های این فرایند باشد.
آخرین توصیه‌ها در این فصل هشدارهایی است دربارة عوامل عمده‌ای که موجب شکست استقرار کار تیم محور و ایجاد سازمان تیم محور می‌شود. وجود تیم‌های فاقد وظیفه روشن، تیم‌هایی بدون آزادی عمل و مسئولیت، سازمان‌هایی که عمیقاً براساس کار فردی ساختار یافته‌اند، دیکتاتورها و نه رهبران تیم و سرانجام تیم‌های قوی و در تضاد با یکدیگر، از عمده‌ترین عوامل شکست در چنین فرایند تحولی هستند.




2-4- تصمیم‌گیری برای استقرار کار تیم محور:
فصل دوم تا هفتم دارای ساختار مشابه‌اند. در ابتدای هر فصل هدف‌های کلیدی، وظایف کلیدی و افراد کلیدی معرفی شده‌اند. درک ارزش و فواید استقرار کار تیم محور، بررسی کلی سازمان قبل از استقرار کار تیمی، درک ساختار موجود، فرهنگ و حد و حدود کار تیمی در سازمان، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مرحله در برگیرندة طرحی برای استقرار کار تیم محور در سازمان است.
این فصل علاوه بر اشاره به ده فایدة استقرار کار تیم محور، ویژگی‌های سازمان تیم محور را به روشنی بیان می‌دارد. از نظر نویسندگان این کتاب، سازمان‌های تیم محور در عمل نشانگر یک فلسفه مدیریتی است که از اصول اساسی مشخصی پیروی می‌کنند. سازمان‌های تیم محور:
_ توسعه هدف‌های مشترک در درون سازمان را بهبود می‌بخشند.
_ از راه تشویق تبادل اندیشه‌ها، دیدگاه‌ها و اطلاعات و افزایش تاثیرگذاری بر روی تصمیمات، تمام کارکنان را به طور کامل درگیر می‌کنند.
_ برای گفتگوهای سازنده و برتر، تعهد ایجاد می‌کنند.
_ فرهنگ حمایت از خلاقیت و نوآوری در سازمان را به وجود می‌آورند.
در سازمان‌های تیم محور، بیش‌تر کارکنان برداشت روشنی از هدف‌های کل سازمان دارند و نسبت به آن‌ها متعهد هستند. تیم‌ها و اعضای آن برای تاثیرگذاری بر روی توسعة هدف‌های سازمانی، تشویق می‌شوند و در زمینة فرایندهای تصمیم‌گیری ایده‌پردازی کرده و اظهار نظر می‌کنند و بر روی تصمیم‌های اتخاذ شده تاثیر می‌گذارند.
رهبران هم در سازمان‌های تیم محور متعهد به تشویق گفتگوهای سازنده در سازمان هستند و دریافت دیدگاه‌های متفاوت و حتی مخالف را مغتنم می‌شمارند تا بهترین روش ارایه محصول و خدمات را دریابند.
در سازمان‌های تیم محور، ساختارها جمعی است. در این سازمان‌ها، نیروی جاذبة تیم‌های مختلف، بر عملکرد تیم‌های اطرافشان تاثیر می‌گذارد و این یک ساختار منعطف و سیّال است. این ساختار بیش‌تر در عمل شبیه یک سامانة منظومة شمسی است تا یک ساختار مکانیکی و سلسله مراتبی.

3-4- ایجاد سیستم‌های پشتیبانی موضوع فصل سوم کتاب است. این مرحله مستلزم بررسی سیستم‌های پشتیبانی مربوط به استقرار کار تیم محور، است. در این فصل هر یک از سیستم‌های پشتیبانی مورد بررسی قرار گرفته و رهنمودهایی برای چگونگی حمایت از استقرار کار تیم محور ارایه می‌شود. سیستم‌های مورد بررسی عبارتند از:
_ مدیریت منابع انسانی
_ سیستم‌های بازنگری و ارزیابی عملکرد
_ سیستم‌های پاداش
_ سیستم‌های انتخاب و استخدام
_ سیستم‌های آموزش
_ سیستم‌های ارتباطی
_ سیستم‌های پشتیبانی از فرایندهای تیم
_ سیستم‌های بازخورد
_ فرایندهای میان تیمی
و سرانجام این فصل حاوی پرسشنامه در مورد سیستم‌های پشتیبانی و چگونگی ارزیابی پاسخ‌ها است.

4-4 انتخاب رهبر و اعضای تیم موضوع فصل چهارم کتاب است. تعیین سنجه‌‌هایی برای انتخاب رهبر و اعضای تیم و اجرای فرایندهای مناسب انتخاب و استخدام از مباحث این فصل است. همچنین قابلیت‌های مدیریتی رهبر تیم از جمله تعیین هدف‌های روشن و مشترک، تبیین نقش اعضای تیم، توسعه وظایف فردی، ارزیابی کمک افراد، دادن بازخورد دربارة عملکرد تیم و بررسی فرایندها، استراتژی‌ها و هدف‌ها، از مهم‌ترین قابلیت‌های مدیریتی رهبر تیم است.
مربی‌گری تیم‌ها یکی دیگر از قابلیت‌های مورد نیاز رهبر تیم است که مفهوم آن، فرایند تسهیل‌گری تلاش‌های فردی و جمعی اعضای تیم است. رهبر تیم باید علاوه بر نقش‌های مدیریتی و رهبری، نقش مربی را نیز ایفا کند. مفهوم این نقش بر این ایده استوار است که باید ترکیبی از راهنمایی در مسیر مناسب، همراه با ایجاد شرایطی باشد که در آن اعضای تیم بتوانند روش‌هایی را برای بهبود عملکرد خود پیدا کنند. گوش دادن، به رسمیت شناختن و آشکارسازی احساسات، دادن بازخورد و موافقت با هدف‌ها، از مهم‌ترین قابلیت‌های مربی‌گری رهبری تیم است.

5-4- فصل پنجم به توسعة تیم‌های کارآمد می‌پردازد هدف این فصل پاسخ به این پرسش است که چگونه می‌توان از کارکرد موثر تیم‌ها اطمینان پیدا کرد؟ این کار شامل تعیین وظایف تیم‌ها ، دیدگاه‌ یا چشم‌انداز، ماموریت و هدف‌های ویژة تیم است. این فصل همچنین چگونگی اطمینان‌یابی از سطح مشارکت فعال را مورد بررسی قرار می‌دهد، مانند تعامل، تسهیم اطلاعات و تاثیرگذاری بر روی تصمیم‌ها، کیفیت برتر تصمیم‌گیری و پرورش خلاقیت و نوآوری. این مرحله از توسعة تیم بر روی فرایندهایی متمرکز است که در آن اعضای تیم با یکدیگر شروع به کار می‌‌کنند. این فصل توضیح می‌دهد که چگونه مدیر تحول و گروه رهبری اجرایی می‌توانند به روشی سازنده از اعضای تیم در مقابل تنش‌های گریزناپذیر به شیوة نوینی که طراحی کرده‌اند، حمایت کنند. بخشی از رسیدن به این هدف، نیازمند درک و فهم این نکته است که تیم از همان نخستین مراحل شکل‌گیری تا زمانی که عمر آن به پایان می‌رسد، از مراحل توسعه‌ای قابل پیش‌بینی گذر می‌کند که در این فصل به صورت خلاصه نشان داده شده است.

6-4- بازنگری و پایدار کردن اثربخشی تیم موضوع فصل ششم کتاب است. تعیین شاخص‌هایی برای ارزیابی عملکرد تیم و مشخص کردن تغییرات لازم برای پایدار کردن عملکردهای خوب و بهبود عملکرد بسیار مهم است.
اگر قرار بر این است که کار تیم محور، دسترسی به منافع بالقوه سازمان را تحقق بخشد، باید آن را در سر تا سر سازمان و در تمام زمان‌ها توسعه داد. از این رو، تعهد پایدار برای نظارت بر اثر بخشی تیم و دادن بازخورد به تیم‌ها در مورد عملکردشان هم برای توسعه خود تیم‌ها و هم برای گسترش کار تیم محور در تمام سازمان، امری اساسی است. فرایندهای بازخورد موثر، تیم‌های موجود را قادر می‌سازد که عملکرد خودشان را بهبود بخشند، در حالی که اعلام عمومی موفقیت‌های تیم، موجب پیدایش انرژی و مشوقی برای خلق تیم‌های جدید خواهد بود.
در این فصل 9 گام اساسی برای طراحی یک سیستم ارزیابی موثر و همچنین پرسشنامه‌های معتبری برای ارزیابی کارکرد و عملکرد تیم پیشنهاد شده که سنجه‌های هر تیم ویژة همان تیم است. با استفاده از این پرسشنامه‌ها و راهنمای امتیاز دهی به هر پرسشنامه که در CD همراه کتاب است، اقداماتی برای بهبود عملکرد تیم‌ها پیشنهاد می‌شود که نتایج مثبتی را در پی دارد. پرسشنامه‌های دیگر در این فصل به بررسی استقلال عمل یا خود مختاری تیم، تعیین محتوای فضای تیمی، فرایند تیم، نوآوری تیم و نوآوری اعضای تیم، رضایت اعضای تیم و سنجش توان واکنشی تیم، می‌پردازند.

7-4- آخرین فصل کتاب به ارزیابی در سطح سازمان می‌پردازد. مهم‌ترین پرسش در این فصل این است که آیا سازمان‌های تیم محور، نتایجی را که از آن‌ها انتظار می‌رود برآورده می‌کنند یا نه؟ ارزش یک سازمان تیم محور در کمک آن برای رسیدن به اهداف سازمان یا جامعه است.
آخرین گام در استقرار کار تیم محور، شناسایی شاخص‌های کلیدی اثربخشی سازمان و اندازه‌گیری نقش سازماندهی کار تیم محور در کمک به این اثربخشی است. اثربخشی و سنجش‌های مرتبط با آن که شامل دسترسی به هدف‌های همکاری بین بخش‌های مختلف سازمان است، در این فصل مورد بررسی قرار می‌گیرد.
سنجش اثربخشی سازمان از چهار منظر مورد توجه قرار می‌گیرد:
_ عملکرد مالی یا رسیدن به هدف‌های مالی،
_ رضایت مشتری یا دریافت کنندگان خدمات،
_ کارآمدی داخلی یا فرایندهای کسب و کار،
_ نوآوری، شامل رشد کارکنان و آموزش.
در این فصل نقش سازماندهی تیم محور در هر یک از منظرهای فوق مورد بررسی قرار می‌گیرد. پرسشنامه‌های رضایت شغلی و سلامت روانی از ابزارهای مهم کمکی در این زمینه‌ها است.

5. بهره‌مندان از کتاب
این کتاب می‌تواند برای مدیران و رهبران سازمان‌ها، مشاوران و کارشناسان مدیریت و تمامی افرادی که علاقمند به ایجاد تحول در سازمان‌ها، با استفاده از روش‌های عملی و آزمون شده هستند، مفید باشد. همچنین مطالعه آن را به استادان و دانشجویان رشته‌های مختلف مدیریت و مهندسی صنایع توصیه می‌کنیم

نوشته شده در ۱۳۸۸/۳/۱٢ساعت ۸:۱۳ ‎ب.ظ توسط مریم یغما نظرات () |


Design By : Night Skin